§ ¶bakshish
elsje suggereerde het al in haar laatste commentaar: je zou toch in de verleiding komen om voor de bijl te gaan en mee te doen aan het grijze circuit. dat is een riskante bezigheid hier, vooral omdat het zo moeilijk is om uit te vinden wie je iets moet toestoppen en hoeveel dan. in ivoorkust was dat veel duidelijker, daar gold het gewoon voor iedereen en zonder kwam je niet verder. in zuid-afrika loop je een flink risico op aangifte. behalve bij sommige organisaties waarvan iedereen het weet, zoals de politie en parlementariërs.ik heb geaarzeld om erover te schrijven, maar inderdaad: de reden dat nico wel verder komt met deze ambtenaar is precies dat. ik heb me altijd van de domme gehouden, net zoals ik bij de politie doe en tot nu toe kwam ik ermee weg. bij de bewuste ambtenaar stond het op zijn voorhoofd geschreven maar ik had tegelijkertijd het idee dat hij een te kleine speler was om effectief te zijn. dat valt dus nogal mee. vooral nu ik er vanmorgen door nico aan herinnerd werd dat we niet een, maar zelfs twee bureaus zijn opgeschoven.
§ ¶tussenstandje
op 23 november hebben we de aanvraag ingediend. in maart moest ik alle formulieren voor de laatste keer opnieuw inleveren. ik zag 'm al hangen en inderdaad, de ambtenaar roept nu steeds dat we helemaal geen zeven maanden wachten maar 'pas' twee. waarop wij telkens weer met het bonnetje zwaaien van de betaling in november.nico kan dat (bij deze man tenminste) effectiever dan ik, zo bleek opnieuw. we zijn nu zo ver dat de geheimschrijver zelfs zijn computerscherm omdraait en ons de resultaten uit de database laat zien. vorige week moesten we nog twee bureaus van de vier zien te veroveren (zo noemt ie dat, desks, en ik zie dat ook echt zo voor me). deze week zijn we met al ons aandringen zowaar bij
§ ¶'t mag geen naam hebben
het was de bedoeling dat we de tweede helft van juni in nederland en duitsland zouden doorbrengen, met als aanleiding een bruiloft in stuttgart. het lijkt er echter op dat nico in zijn eentje naar het trouwfeest van zijn baas gaat, want het papierwerk voor jongste dochter is nog altijd verre van compleet. binnenlandse zaken functioneerde al nooit best, maar het lijkt wel steeds langzamer te gaan.voor oudste dochter waren we net binnen een jaar klaar met de hele toestand. de jongste is nu elf maanden bij ons en we zijn nog niet eens halverwege. het hangijzer is momenteel haar naamswijziging; officieel draagt ze nog altijd haar tehuisnaam. er wordt gefluisterd dat het volgende maand misschien wel in orde gaat komen en dat is precies het probleem.
want bij het toekennen van de nieuwe naam (nico's achternaam en de door ons gekozen voornamen) wordt haar oude identiteit gewist. het is zeer denkbaar dat ze dan niet meer terug kan, omdat bij de paspoortcontrole zal blijken dat ze niet bestaat. één ouder zou dan het land in moeten, nieuwe papieren ophalen, nieuw paspoort aanvragen en dan maar kijken of ze alsnog naar huis kan - onder die naam is ze immers niet vertrokken. zie je het voor je?
we hebben onze vrienden van home affairs gevraagd een brief af te geven met een beschrijving van de situatie, zodat we alsnog kunnen reizen. helaas. daar kunnen ze niet aan beginnen, was het antwoord.
de minister van deze kafkaïaanse organisatie is heel dikke vriendjes met de president, vandaar dat ze nog nooit is aangesproken over de enorme chaos. de bevolking heeft er geweldig veel last van, de chaos en corruptie grijpen zwaar in in ieders persoonlijke leven. het aanvragen van een id-document duurt bijvoorbeeld ook een eeuwigheid en zonder id kun je helemaal niks hier. niet werken, niet studeren, geen ziekenhuisopname, noem maar op.
zoals nederlanders klagen over het weer, zo klaagt heel zuid-afrika over binnenlandse zaken. daar kun je evenmin iets aan veranderen.
ik heb ook nog het probleem van een zeer slechte chemie met de ambtenaar waar deze aanvraag loopt, op het bijkantoor in krugersdorp. ik zit er bijna elke week en de vorige keer kreeg ik zelfs te horen dat ik graag pas na twee maanden weer mocht informeren. nico is vandaag teruggekomen en die mag dus morgen meteen weer daarheen. kijken of hij verder komt dan ik.
§ ¶frrris
er is hier nooit veel herfst en de komende dagen wordt het serieus winterweer. vandaag 16 graden, morgen twaalf! en dat blijft een paar dagen zo. pas woensdag enig uitzicht op verbetering naar 17°. 's avonds na half zes is het donker en blijft het maximaal nog 5 graden, als het meezit. brrrr. zoals al vaker verteld, men doet hier niet aan centrale verwarming en de huizen tochten lekker door tegen de zomerhitte. maar dat doen ze dus in de winter ook. fleece en dekens uit de kast, open haard aan... gelukkig hebben we nu airco's op de slaap- en studeerkamers; die verwarmen ook.§ ¶xenofobie?
om te beginnen: de meisjes en ik zijn veilig, thuis. nico is ook veilig want die zit in nice. hij mag zondag naar de formule 1, dus niks naars aan de hand daar ;) . wel heb ik gisteren de tuinman uitgehoord over hoe het met hem gaat. tuinmannen komen uit malawi zoals pasta uit italië. ook met hem is alles nog in orde, al maakt hij zich uiteraard zorgen.de rellen worden xenofobic attacks genoemd, aanvallen vanuit vreemdelingenhaat. er is steeds meer twijfel of dat wel waar is. er worden soms ook zuid-afrikanen aangevallen en de geruchten over een goed georganiseerde campagne zijn heel sterk. iedereen heeft het erover dat de situatie enorm lijkt op de township-oorlogen van 1990-1994. dat was destijds een zogenaamde controverse van de zulu's tegen de rest van het land, maar in werkelijkheid kreeg de inkhata freedom party van mangosuthu buthelezi de volledige steun van het zieltogende apartheidsregime als tegenactie tegen de destabilisatiecampagne van het anc.
dit keer zou het doel zijn om de regering van thabo mbeki verder in diskrediet te brengen, voorafgaand aan de verkiezingen van volgend voorjaar. op zich niet zo moeilijk want zoals te doen gebruikelijk is het weer dagenlang daverend stil geweest van bovenaf. de populistische anc-leider jacob zuma is echter even zwijgzaam. nu wordt uiteindelijk steun van het leger toegezegd aan de politie. een grote stap op zich, want dat is voor het eerst sinds de wende. maar er zijn alweer geluiden dat het leger nergens te zien is.
§ ¶beesje in de tuin
§ ¶pauzenummer
spoedig zal ik weer bloggen. zwaaare verkoudheid bijna over, nico op reis, bezoek weer naar huis. voor nu even het gedicht van vandaag op de laurens jansz. coster maillijst:Afrikaans landschap
Soms schijnt het mij of dit verklaarde landschap,
dat niets te raden overlaat,
zo zwart op wit en zonder hartsverwantschap,
slechts in mijn blik bestaat:
een droom die angstig buiten mij verstarde,
waarin 'k als een krankzin'ge ben verdwaald,
vrezend dat ieder ogenblik het held're harde
uitzicht als een decor wordt opgehaald.
Willem Hessels (1906-1949)
uit: Con sordino, verzamelde gedichten (1949)
§ ¶'s lands wijs en eer
het laatste afscheid is nog een heel gedoe. we leren een boel bij over plaatselijke gebruiken. we hadden al geraden dat het extra geregel zou vergen omdat begrafenissen hier traditioneel op zaterdag zijn (net zoals zondag de dag is voor bruiloften), maar op vrijdagavond gaat de familie weg. natuurlijk blijkt het allemaal veel ingewikkelder dan dat alleen.morgenochtend is de kerkdienst, maar niet de uitvaart. de crematie kan pas op 30 mei plaatsvinden! het is kennelijk bijzonder druk in de crematoria. een heel raar idee als je uit een cultuur komt waar alles per definitie binnen een week geregeld is, en het liefst binnen drie of vier dagen. dus eind van de maand komt er een tweede dienst (uitgerekend op joops verjaardag ook nog), tweeënhalve week na het overlijden.
we hebben namens de nederlandse familie bloemstukken besteld voor in de kerk. ook anders: van linten met namen of een spreuk hebben ze hier nog nooit gehoord; ook onze alternatieve oplossingen om zulke linten te organiseren hebben we niet voor elkaar gekregen.
verder is het niet allemaal droefenis hoor. mijn broer en ik leren bijvoorbeeld ondertussen onze 80-jarige tante kennen - fit van geest en lichaam - en dat is hartstikke leuk.
§ ¶rust
gisteravond is joop uiteindelijk overleden. en eerlijk gezegd zijn we er blij om. omdat hij geen pijn meer heeft, niet langer hoeft te vechten, rust heeft. natuurlijk zijn we verdrietig dat en hele fijne man er niet meer is, maar voor het moment overheerst de opluchting.§ ¶familie
naar aanleiding van het nieuws van gisteren werd er razendsnel actie ondernomen en zojuist heb ik van het vliegveld mijn tante opgehaald, mijn vaders vriendin en mijn broer die de dames begeleidt. gisteravond om elf uur was de boeking rond, vanmorgen stond de delegatie uit de regio's almelo en arnhem nog voor acht uur op schiphol. mijn vader en zijn andere broer zijn niet fit genoeg meer om te reizen. morgenochtend gaan we naar het ziekenhuis.§ ¶misschien nog twee dagen
eind van de maand zou mijn oom joop uit pretoria, de enige emigrant aan mijn vaders kant van de familie, 70 jaar worden. hij gaat het niet halen.we hoorden pas zaterdagavond dat hij een maand geleden ziek werd. zijn vrouw belde de familie omdat eindelijk de oorzaak bekend was: hij is beslopen door alvleesklierkanker. met die diagnose heb je gewoonlijk nog drie tot maximaal zes maanden te leven, leerde ik later op internet. joop heeft echter sinds vrijdag een bloeding in zijn buik die niet wil stoppen. vanavond hoorde ik dat hij waarschijnlijk nog voor zondag zal overlijden.
zoals gebruikelijk ben ik de liaison met de nederlandse familie. voor zijn broers en zus moet het vreselijk zijn om zo ver weg te zitten en je jongste broer niet meer te kunnen zien. dat ga ik morgen voor hen doen. joop zal me niet meer herkennen, begreep ik, maar ik vind het een eretaak om hem toch de afscheidswoorden van zijn verre naasten over te brengen.
§ ¶pen in de aanslag
hoera, ik ben heel blij vandaag: voor het eerst sinds 3,5 jaar heb ik iets gedaan dat op werk leek. ik heb een workshop creative writing gegeven voor het ibwf, de zakenvrouwengroep van de sanec (zuid-afrikaans-nederlandse kamer van koophandel). ik heb het geweldig naar mijn zin gehad en ik geloof de deelnemers ook.het werd gehouden in het boekehuis, een prachtige winkel in hartje joburg. we hebben lekker in de tuin gezeten en ik heb het idee dat de dames wat wegwijzer zijn geraakt over hoe je een roman fabriceert. de focus legde ik op hoe je jezelf daadwerkelijk tot schrijven zet, met uiteraard een rol voor de jaarlijkse stimulans bij uitstek: nanowrimo.
de organisatie liet weten dat veel mensen liever een workshop in de avond hadden gehad en ik hoop van harte dat ze dat ook gaan aanbieden. ik sta alvast te popelen!
§ ¶de stille kracht
thembegile bleek vriendelijk en leergierig, maar behoorlijk onervaren. daardoor gebeurden er allerlei ongewone dingen in huis en was er vooral veel schade. vrijdag, de dag dat ik terug kwam, was haar laatste dag. ik ben daarna bijna een hele dag bezig geweest om van alles op te ruimen (voorbeeld, overal in huis stonden schoonmaakmiddelen grijpklaar voor de kinderen) en bijvoorbeeld de afwas over te doen, want die werd wel krachtig aangepakt maar schoon werd het niet.tot mijn verbazing meldde een paar dagen later maureen zich voor toegang door de gate. wie? het bleek de dame te zijn die was aanbevolen door een van de medewerkers van de farm. nico had haar op gesprek gehad, maar later had ze gebeld dat ze een andere baan had aangenomen en niet kon komen. kwam ze dus een week later alsnog. wellicht heeft nico haar verkeerd begrepen, denkt hij nu - haar engels is voldoende maar zoals dat van de meeste laaggeschoolde mensen niet altijd berekend op praten buiten je vakgebied.
ze is nu twee dagen geweest en je weet, over andere domestics was ik aanvankelijk ook enthousiast. maar het lijkt er vooralsnog op dat maureen écht heel goed is. ze is nogal verlegen, dus conversatie hebben we nauwelijks, maar haar werk is fabuleus. ze ziet zelf wat er moet gebeuren... wat een verschil met vele voorgangers! zelfs al wordt haar werk waarschijnlijk, want traditiegetrouw, een stuk minder na de wittebroodsweken, dan nog houden we genoeg over om heel tevreden te zijn.